ယဉ်ကျေးမှုပြ ပစ္စည်း — ครับ / ค่ะ / คะ
အမျိုးသားပြောသူ → ครับ (khráp) — ပြောဆိုချက်ရော မေးခွန်းမှာပါ ครับ ကိုပင် သုံးသည်။
အမျိုးသမီးပြောသူ → ပြောဆိုချက်နှင့် “ဟုတ်ကဲ့” ဟု ပြန်ဖြေရာတွင် ค่ะ (khâ)၊ မေးခွန်းနှင့် นะ ၏ နောက်တွင် คะ (khá) ကို သုံးသည် (ဥပမာ ขอบคุณค่ะ)။
หน่อย (nɔ̀i) ကို တောင်းဆိုသော စကား၏ နောက်တွင် ထည့်လျှင် “…ပေးပါ / …ပါရစေ” ကဲ့သို့ ပျော့ပျောင်းစေသည်။ “နည်းနည်း” ဟု ဘာသာမပြန်ပါနှင့် (ขอถามหน่อย = မေးပါရစေ)။ ขอ + နာမ်/ကြိယာ = “…ပေးပါ / …ပါရစေ” (တောင်းဆိုခြင်း)၊ ช่วย + ကြိယာ = “…ပေးပါ” (အကူအညီ တောင်းခြင်း)။
| ထိုင်း | အသံထွက် | မြန်မာ |
|---|---|---|
| สวัสดี | sà-wàt-dii | မင်္ဂလာပါ |
| ครับ | khráp | ယဉ်ကျေးမှုပြ ပစ္စည်း — အမျိုးသားပြောသူ (ပြောဆိုချက်ရော မေးခွန်းမှာပါ) |
| ค่ะ | khâ | ယဉ်ကျေးမှုပြ ပစ္စည်း — အမျိုးသမီးပြောသူ (ပြောဆိုချက်၊ “ဟုတ်ကဲ့”) |
| ขอบคุณ | khɔ̀ɔp-khun | ကျေးဇူးတင်တယ် |
| ขอบคุณค่ะ | khɔ̀ɔp-khun khâ | ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ရှင် (အမျိုးသမီးပြောသူ) |
| ขอบคุณมาก | khɔ̀ɔp-khun mâak | အရမ်းကျေးဇူးတင်တယ် |
နည်းနည်းသော ယဉ်ကျေးမှုထပ်လောင်းအတွက် ဆောင်းပါး၏ အခြားအပိုင်းများကိုလည်း ကြည့်ပါ။
နာမ်စား ဇယား
| ထိုင်း | အသံထွက် | မြန်မာ |
|---|---|---|
| ฉัน | chǎn | ကျွန်မ / ငါ (အမျိုးသမီး အများဆုံးသုံး၊ ရင်းနှီးရာတွင် အမျိုးသားလည်း သုံး) |
| ผม | phǒm | ကျွန်တော် (အမျိုးသားပြောသူ) |
| ดิฉัน | dì-chǎn | ကျွန်မ (အမျိုးသမီး၊ တရားဝင်) |
| คุณ | khun | ခင်ဗျား / ရှင် (ယဉ်ကျေးသော “သင်”) |
| เขา | khǎo | သူ (အမျိုးသား/အမျိုးသမီး) |
| เรา | rao | ကျွန်တော်တို့ / ကျွန်မတို့၊ ငါတို့ (ရင်းနှီးရာတွင် “ငါ”) |
| พวกเขา | phûak-khǎo | သူတို့ |
ပထမပုဂ္ဂလ(ကျွန်မ)အတွက် ယောက်ျားက ผม(phǒm)၊မီးက ดิฉัน(dì-chǎn) ကို ပိုပြီး ယဉ်ကျေးစွာ သုံးနိုင်သည်။
คุณ သုံးပုံ — คุณ (khun) သည် ယဉ်ကျေးသော “ခင်ဗျား / ရှင်” ဖြစ်သည်။ အမည်၏ ရှေ့တွင် ထည့်လျှင် မြန်မာ “ကို / မ / ဦး / ဒေါ်” ကဲ့သို့ လေးစားစွာ ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည် (คุณ + အမည် = ကို/မ + အမည်)။ ထိုင်းတွင် နာမ်စားကို ချန်၍ ပြောလေ့ရှိပြီး พี่၊ น้อง ကဲ့သို့ ဆွေမျိုးခေါ်ပုံဖြင့်လည်း အစားထိုး ခေါ်ကြသည်။
“ကျွန်တော် / ကျွန်မ” ကို ပြောပုံ — အမျိုးသားများက ผม (phǒm) ကို သုံးသည်။ အမျိုးသမီးများက ฉัน (chǎn) ကို အများဆုံး သုံးပြီး တရားဝင်သော နေရာတွင် ดิฉัน (dì-chǎn) ကို သုံးသည်။ ฉัน ကို အမျိုးသားများလည်း ရင်းနှီးသူချင်း ပြောရာ သို့မဟုတ် သီချင်းစာသားတွင် သုံးလေ့ရှိသည်။ เรา (rao) သည် “ကျွန်တော်တို့ / ငါတို့” ဖြစ်သော်လည်း ရင်းနှီးသူချင်းကြားတွင် “ငါ” အဖြစ်လည်း သုံးသည်။ เขา (khǎo) သည် အမျိုးသား/အမျိုးသမီး နှစ်မျိုးလုံးအတွက် “သူ” ဖြစ်သည်။
နေ့စဉ်သုံး ဥပမာ စကားများ
สวัสดีครับ
အသံထွက်အညွှန်း sà-wàt-dii khráp
မင်္ဂလာပါခင်ဗျာ (အမျိုးသားပြောသူ)
สวัสดีค่ะ
အသံထွက်အညွှန်း sà-wàt-dii khâ
မင်္ဂလာပါရှင် (အမျိုးသမီးပြောသူ)
ฉันเป็นคนเมียนมา
အသံထွက်အညွှန်း chǎn pen khon-miian-maa
ကျွန်မက မြန်မာလူမျိုးပါ
คุณชื่ออะไร
အသံထွက်အညွှန်း khun chʉ̂ʉ à-rai
ခင်ဗျား အမည်ဘယ်လိုခေါ်လဲ
เขาเป็นเพื่อนฉัน
အသံထွက်အညွှန်း khǎo pen phʉ̂an chǎn
သူက ကျွန်မရဲ့ သူငယ်ချင်းပါ
အသေးစား လေ့ကျင့်ခန်း
Q1. အမျိုးသားပြောသူ သုံးတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုပြ ပစ္စည်းက ဘာလဲ။
- ค่ะ
- ครับ
- คะ
- จ๊ะ
အဖြေ: ครับ
Q2. အမျိုးသမီးပြောသူက မေးခွန်းအဆုံးမှာ ထည့်တဲ့ ယဉ်ကျေးမှုပြ ပစ္စည်းက ဘာလဲ။
- ครับ
- ค่ะ
- คะ
- แล้ว
အဖြေ: คะ
Q3. คุณ ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်က ဘာလဲ။
- ကျွန်မ
- ခင်ဗျား / ရှင် (ယဉ်ကျေး)
- သူ
- ကျွန်တော်တို့
အဖြေ: ခင်ဗျား / ရှင် (ယဉ်ကျေး)
Q4. เขา ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်က ဘာလဲ။
- ငါတို့
- သူ
- ခင်ဗျားတို့
- ကျွန်ုပ်
အဖြေ: သူ
Q5. ฉันเป็นคนเมียนมา ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်က ဘာလဲ။
- ကျွန်မက ထိုင်းလူမျိုးပါ
- ကျွန်မက မြန်မာလူမျိုးပါ
- ကျွန်မ နေကောင်းပါတယ်
- ကျွန်မ မြန်မာပြည် သွားမယ်
အဖြေ: ကျွန်မက မြန်မာလူမျိုးပါ

