လေထွက်သံ (aspiration) ခွဲခြားခြင်း
မြန်မာဘာသာတွင် ပ နှင့် ဖ၊ တ နှင့် ထ ကဲ့သို့ လေမထွက်ဗျည်း နှင့် လေထွက်ဗျည်း ကို ခွဲခြားသကဲ့သို့ ထိုင်းဘာသာတွင်လည်း ခွဲခြားပြီး သီးခြားစာလုံးများဖြင့် ရေးသည်။ ဥပမာ — ไป (pai) ၏ p သည် လေမထွက်ဘဲ၊ พ่อ (phɔ̂ɔ) ၏ ph သည် လေထွက်သည်။ အသံထွက်အညွှန်းတွင် လေထွက်ဗျည်းကို h ထည့်၍ (kh၊ th၊ ph၊ ch) ပြသည်။ လေထွက်/မထွက် မှားပါက အဓိပ္ပာယ် ပြောင်းသွားနိုင်သည်။
| ထိုင်း | အသံထွက် | မြန်မာ |
|---|---|---|
| ไป | pai | သွားတယ် |
| กิน | kin | စားတယ် |
| ไม่ | mâi | မ…ဘူး (အငြင်း) |
| ใช้ | chái | သုံးတယ် |
| เชิญ | chəən | ဖိတ်တယ်၊ ဖိတ်ခေါ်တယ် |
| ส่ง | sòng | ပို့တယ်၊ သွားပို့တယ် |
aspiration ခွဲခြားမှုကို အသံနားထောင်ပြီး နှိုင်းယှဉ်ပါ။
သရ — သရတိုနှင့် သရရှည်
ထိုင်းသရ အများစုတွင် တို နှင့် ရှည် ဟူ၍ အတွဲလိုက် ရှိသည် — สั้น (တို) နှင့် ยาว (ရှည်)။ သရ အတို/အရှည် ကွာလျှင် အဓိပ္ပာယ်လည်း ပြောင်းသည်။ မြန်မာဘာသာတွင် ဤကဲ့သို့ ခွဲခြားမှု မရှိသောကြောင့် အထူးသတိပြုပါ — ဥပမာ ข้าว (khâao = ထမင်း) ၏ သရသည် သရရှည် ဖြစ်သည်။
| ထိုင်း | အသံထွက် | မြန်မာ |
|---|---|---|
| มา | maa | လာတယ် |
| มี | mii | ရှိတယ်၊ ပိုင်ဆိုင်တယ် |
| อยู่ | yùu | (နေရာတစ်ခုမှာ) ရှိတယ်၊ နေတယ် |
| ดื่ม | dʉ̀ʉm | သောက်တယ် |
| เอา | ao | ယူတယ်၊ ရွေးတယ်၊ လိုချင်တယ် |
| ได้ | dâai | …နိုင်တယ်၊ …လို့ရတယ်၊ ရတယ် |
| ให้ | hâi | ပေးတယ်၊ …စေတယ် |
ညီသော သရကို ၂ ဆနှေး လက်သံစဉ်ပါ။
အသတ်ဗျည်း (final consonant)
ထိုင်းဝဏ္ဏ၏ အဆုံးတွင် ထွက်နိုင်သော အသတ်အသံ အနည်းငယ်သာ ရှိသည် — -k၊ -t၊ -p၊ -n၊ -m၊ -ng၊ -y၊ -w (နှင့် သရတိုဖြင့် ဆုံးသော ဝဏ္ဏ၏ လည်ချောင်းပိတ်သံ)။ စာလုံးအမျိုးမျိုးဖြင့် ရေးသော်လည်း ဤအသံများထဲမှ တစ်ခုခုသာ ထွက်သည်။ -k၊ -t၊ -p ကို လေမလွှတ်ဘဲ ပိတ်ထားရုံသာ ဖြစ်သော်လည်း အချင်းချင်း ခွဲခြားထွက်ရသည်။
| ထိုင်း | အသံထွက် | မြန်မာ |
|---|---|---|
| ตอบ | tɔ̀ɔp | ဖြေတယ် |
| บอก | bɔ̀ɔk | ပြောပြတယ်၊ ပြောတယ် |
| นัด | nát | ချိန်းတယ်၊ ချိန်းတွေ့တယ် |
| สวัสดี | sà-wàt-dii | မင်္ဂလာပါ |
| ทำ | tham | လုပ်တယ်၊ ပြုလုပ်တယ် |
နောက်ဆုံး အသံတိတ်ဆိတ်မှုကို ဂရုပြုပါ။
မြန်မာစကားပြောသူများ မှားလေ့ရှိသော အသံများ
- ร နှင့် မြန်မာ ရ — မြန်မာစကားတွင် ရ ကို /y/ ဟု ထွက်လေ့ရှိသော်လည်း ထိုင်း ร သည် /r/ ဖြစ်သည်။ ထိုင်းလူများ နေ့စဉ်စကားတွင် /l/ ဖြင့် ထွက်လေ့ရှိသော်လည်း /y/ ဟု မထွက်ပါနှင့်။
- အသတ် -k / -t / -p — မြန်မာစကားတွင် က်၊ တ်၊ ပ် အသတ်များ အားလုံး လည်ချောင်းပိတ်သံ တစ်မျိုးတည်း ဖြစ်သွားသော်လည်း ထိုင်းတွင် ဤသုံးမျိုးကို ခွဲခြားရသည် (ဥပမာ ปาก pàak = ပါးစပ် တွင် -k)။
- ซ — ထိုင်း ซ သည် /s/ ဖြစ်ပြီး မြန်မာ “စ” နှင့် နီးသည်။ မြန်မာ “သ” (/θ/) မဟုတ်ပါ။ ထိုင်းတွင် /z/ အသံ မရှိပါ။
- ช နှင့် จ — ช (ch) သည် မြန်မာ “ချ” နှင့် နီးပြီး จ (c) သည် လေမထွက်သော “ကျ” နှင့် နီးသည်။
အသေးစား လေ့ကျင့်ခန်း
Q1. ထိုင်းသရမှာ အတို/အရှည် ခွဲခြားမှု ရှိလား။
- ရှိတယ် — သရတို/သရရှည်
- မရှိဘူး
- သုံးမျိုး ရှိတယ်
- အသံအနိမ့်အမြင့်နဲ့သာ ဆိုင်တယ်
အဖြေ: ရှိတယ် — သရတို/သရရှည်
Q2. လေထွက်သံ (aspiration) ခွဲခြားမှုကို မြန်မာနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် ဘယ်လိုလဲ။
- မြန်မာမှာ မရှိဘူး
- နှစ်ဘာသာလုံးမှာ ရှိတယ်
- ထိုင်းမှာသာ ရှိတယ်
- ဘယ်ဟာမှ မမှန်ဘူး
အဖြေ: နှစ်ဘာသာလုံးမှာ ရှိတယ်
Q3. ထိုင်း အသတ်ဗျည်းအသံ မဟုတ်တာက ဘယ်ဟာလဲ။
- -k
- -t
- -s
- -ng
အဖြေ: -s
Q4. ซ ကို ဘယ်လို အသံထွက်လဲ။
- /z/
- /s/
- /j/
- /tʃ/
အဖြေ: /s/
Q5. အသံထွက်အညွှန်း maa ထဲက aa က ဘာကို ပြလဲ။
- အသံအနိမ့်အမြင့်
- သရရှည်
- သရတို
- အသတ်ဗျည်း
အဖြေ: သရရှည်

