Das lernst du in dieser Lektion
- Das Bildungsmuster kennen: Verbstamm + -(ı/i/u/ü)yor + Personalendung.
- Die vier Suffix-Varianten wählen: -ıyor, -iyor, -uyor, -üyor (Vier-Stufen-Harmonie).
- Die Personalendungen anhängen: -(u)m „ich“, -(u)n „du“, — „er/sie/es“.
- Kleine Stamm-Wechsel erkennen: gitmek → gidiyor, yemek → yiyor.
Das Bildungsmuster: Stamm + yor + Person
-iyor ist eigentlich -(I)yor: Das I nimmt je nach letztem Stammvokal die Form ı/i/u/ü an. Das -yor selbst bleibt immer gleich (Ausnahme aus Lektion 2!).
| Stamm | Letzter Vokal | -iyor-Form (3.Sg) | ich-Form |
|---|---|---|---|
| gelmek | e | geliyor | geliyorum |
| gitmek | i (git→gid) | gidiyor | gidiyorum |
| yapmak | a | yapıyor | yapıyorum |
| içmek | i | içiyor | içiyorum |
| yemek | e (ye→yiyor) | yiyor | yiyorum |
| okumak | u | okuyor | okuyorum |
| uyumak | u | uyuyor | uyuyorum |
| gülmek | ü | gülüyor | — |
| çalışmak | ı | çalışıyor | çalışıyorum |
| yürümek | ü | yürüyor | yürüyorum |
Das „yor“ ist die feste Zeit-Markierung — es harmonisiert NICHT vollständig (sein o bleibt). Nur der Vokal DAVOR wechselt. Die ich-Form hängt -um an: geliyor + um.
Kanonische -iyor-Sätze
Höre, wie sich -iyor in echten Sätzen anfühlt — fast alle sind direkt aus deinem Alltag.
Türkçe öğreniyorum.
Ich lerne Türkisch.
İstanbul'da yaşıyorum.
Ich lebe in Istanbul.
Almanya'da yaşıyorum.
Ich lebe in Deutschland.
Anlıyorum.
Ich verstehe.
Anlamıyorum.
Ich verstehe nicht.
Acelem var.
Ich habe es eilig.
Burada yiyeceğim.
Ich esse hier.
Yoldayım.
Ich bin unterwegs.
Beş dakika geç kalırım.
Ich verspäte mich um fünf Minuten.
Toplantıdayım.
Ich bin in einer Besprechung.
Arkadaşım geliyor.
Mein Freund kommt.
Ateşim var.
Ich habe Fieber.
Midem bulandı.
Mir ist übel.
Başım dönüyor.
Mir ist schwindelig.
Kendimi iyi hissediyorum.
Ich fühle mich wohl.
Evden çalışıyorum.
Ich arbeite von zu Hause.
Selbst bilden: das SOV-Muster im Einsatz
Jetzt kombinieren wir Lektion 4 (SOV) mit -iyor: Subjekt – Ergänzung – Verb am Ende.
| Satz | Aufbau |
|---|---|
| Ben çay içiyorum. | ben (Subj.) + çay (Obj.) + içiyor + um (Verb, Ende) |
| Ben ekmek alıyorum. | ben + ekmek + alıyor + um |
| O kitap okuyor. | o + kitap + okuyor + — |
| Biz evde oturuyoruz. | biz + evde (Lok.) + oturuyor + uz |
| Şimdi işe gidiyorum. | şimdi + işe (Dat.) + gidiyor + um |
| Bugün evde çalışıyorum. | bugün + evde + çalışıyor + um |
Zeit- und Ortsangaben stehen vor dem Verb; das Verb bleibt am Satzende. Das ist die stabile SOV-Baseline aus Lektion 4.
So übst du weiter
- Bilde die ich-Form für fünf Verben: geliyorum, gidiyorum, yapıyorum, okuyorum, uyuyorum.
- Übersetze laut: „Ich lerne Türkisch“ (Türkçe öğreniyorum), „Ich bin unterwegs“ (Yoldayım), „Ich komme gleich“ (Hemen geliyorum).
- Achte auf die drei Stamm-Wechsel: gitmek→gidiyor, yemek→yiyor, demek→diyor.
Mini-Übung
Q1. Ergänze die Lücke: gelmek + 3.Sg → ?
- geldi
- geliyorum
- geliyoruz
- geliyor
Antwort: geliyor
Q2. Ergänze die Lücke: yapmak + ich-Form → ?
- yapıyorsun
- yapıyor
- yapıyorum
- yaptım
Antwort: yapıyorum
Q3. Ergänze die Lücke: okumak + 3.Sg → ?
- okuyor
- okur
- okudu
- okuyacak
Antwort: okuyor
Q4. Welcher Teil von -iyor harmonisiert NICHT?
- Das „yor“ selbst bleibt immer gleich — nur der Vokal davor wechselt
- Der ganze Suffix wechselt mit jedem Stamm
- Die Personalendung bleibt immer gleich
- Der Stamm harmonisiert nicht
Antwort: Das „yor“ selbst bleibt immer gleich — nur der Vokal davor wechselt
Q5. Was bedeutet „Türkçe öğreniyorum.“?
- Ich lerne Deutsch.
- Ich lebe in Istanbul.
- Ich lerne Türkisch.
- Ich komme aus Deutschland.
Antwort: Ich lerne Türkisch.
Q6. Du willst sagen „Ich komme sofort“ — welche kanonische Phrase?
- Bir dakika lütfen.
- Hemen geliyorum.
- Bekleyin lütfen.
- Sorun yok.
Antwort: Hemen geliyorum.
